Niskie temperatury nie oznaczają, że wszystkie roboty bezwykopowe trzeba odłożyć do wiosny. W ABDRILL wykonujemy przewierty HDD również w okresie zimowym, jeżeli warunki panujące na budowie pozwalają na bezpieczne prowadzenie prac. Sam mróz nie jest czynnikiem, który automatycznie uniemożliwia wykonanie przewiertu. Znacznie ważniejsze są rzeczywiste warunki gruntowe, stopień przemarzania powierzchni, dostępność placu budowy oraz możliwość prawidłowej obsługi sprzętu i systemu płuczkowego.
Przy zimowych realizacjach szczególną uwagę zwracamy na przygotowanie przewiertu sterowanego HDD, zabezpieczenie instalacji wykorzystujących wodę, stan powierzchni placu budowy oraz przygotowanie rur przeznaczonych do wciągnięcia. Zasadnicza część przewiertu przebiega najczęściej poniżej powierzchniowej warstwy gruntu, dlatego kilka stopni mrozu nie musi mieć istotnego wpływu na samo wiercenie. Zima zmienia jednak warunki organizacyjne i wymaga od wykonawcy odpowiedniego doświadczenia oraz właściwego przygotowania całej technologii.
Czy przewierty sterowane można wykonywać przy temperaturze poniżej zera?
Tak. Technologia HDD może być stosowana również przy ujemnych temperaturach. Z naszego doświadczenia wynika, że znacznie ważniejsze od samego wskazania termometru jest to, jakie warunki występują rzeczywiście na placu budowy i w gruncie. Głowica wiertnicza pracuje pod powierzchnią terenu, często na głębokości, na której podłoże nie jest już objęte przemarzaniem. Jeżeli grunt na trasie przewiertu zachowuje odpowiednie właściwości, temperatura powietrza sama w sobie nie musi ograniczać możliwości wykonania otworu.
Przed rozpoczęciem prac zawsze oceniamy jednak cały zestaw warunków, a nie tylko temperaturę. Inaczej wygląda realizacja przy kilku stopniach mrozu, suchej nawierzchni i stabilnym podłożu, a inaczej po długim okresie silnych mrozów, intensywnych opadach śniegu lub podczas gwałtownej odwilży. Duże znaczenie mają również warunki gruntowe na trasie przewiertu HDD, ponieważ to one w dużej mierze decydują o doborze narzędzi, płuczki oraz sposobie prowadzenia otworu.
Jak zamarznięty grunt wpływa na wykonanie przewiertu HDD?
Największy wpływ mrozu obserwujemy w powierzchniowej warstwie podłoża. To właśnie przez nią musimy wprowadzić głowicę podczas rozpoczęcia przewiertu i wyprowadzić ją w zaplanowanym punkcie końcowym. Zamarznięta glina, piasek czy grunt zawierający większą ilość wody mogą mieć znacznie większą twardość niż w dodatnich temperaturach. W takich warunkach odpowiednio dobieramy sposób rozpoczęcia wiercenia oraz narzędzia, aby zachować zaplanowany kierunek i geometrię otworu.
Po zejściu poniżej strefy przemarzania sytuacja może wyglądać zupełnie inaczej. Dlatego podczas oceny możliwości wykonania prac analizujemy również głębokość planowanego przewiertu. Sam fakt, że powierzchnia jest zamarznięta, nie oznacza jeszcze, że kilkadziesiąt centymetrów lub kilka metrów niżej występują takie same warunki. Przy dłuższych przewiertach szczególnego znaczenia nabiera jednak rozpoznanie całej trasy, ponieważ przewiert może przechodzić przez warstwy o zupełnie różnych właściwościach.
Płuczka wiertnicza ma zimą szczególne znaczenie
Podczas wykonywania przewiertów wykorzystujemy płuczkę wiertniczą, która wspomaga pracę głowicy, transportuje urobek i pomaga stabilizować wykonywany otwór. Jej prawidłowe działanie jest ważne przez cały rok, ale zimą musimy dodatkowo uwzględniać wpływ ujemnej temperatury na elementy instalacji znajdujące się na powierzchni. Dotyczy to przede wszystkim zbiorników, pomp, przewodów oraz innych podzespołów systemu płuczkowego.
W praktyce problemem nie musi być płuczka znajdująca się głęboko w pracującym otworze. Znacznie bardziej narażony na zamarznięcie jest sprzęt pozostający na powierzchni podczas przerw w pracy. Dlatego odpowiednio organizujemy obsługę systemu i zabezpieczamy jego elementy przed działaniem niskiej temperatury. Więcej o roli płuczki opisaliśmy w artykule czym jest płuczka wiertnicza i w jakim celu ją stosujemy.
Czy woda używana podczas przewiertu może zamarznąć?
Może, dlatego przy zimowych realizacjach nie pozostawiamy tego elementu technologii przypadkowi. Woda i przygotowana na jej bazie płuczka krążą w instalacji przez przewody, pompy i zbiorniki. Podczas pracy ciecz jest w ciągłym ruchu, natomiast większe ryzyko pojawia się podczas dłuższych przestojów. Zamarznięcie cieczy wewnątrz instalacji może doprowadzić do uszkodzenia przewodów lub innych elementów układu.
Z tego względu przed rozpoczęciem zimowej realizacji przygotowujemy nie tylko samą wiertnicę, ale całe zaplecze technologiczne. HDD nie polega wyłącznie na pracy urządzenia wiertniczego. Równie ważne są system płuczkowy, przygotowanie rur, dostępność wody oraz możliwość bezpiecznej obsługi sprzętu. Przy niskiej temperaturze wszystkie te elementy muszą być ze sobą właściwie skoordynowane, aby uniknąć przestojów i zachować ciągłość prowadzenia przewiertu.
Zimą szczególnego znaczenia nabiera przygotowanie placu budowy
Przed rozpoczęciem każdej realizacji oceniamy, czy dostępna przestrzeń umożliwia bezpieczne ustawienie wiertnicy, przygotowanie zaplecza oraz późniejsze wciągnięcie rury. Zimą dochodzą do tego śnieg, oblodzenie, zamarznięte podłoże i ryzyko gwałtownej zmiany jego nośności podczas odwilży. Twardy plac przy kilku stopniach mrozu może kilka dni później zmienić się w podmokły teren, po którym poruszanie się ciężkim sprzętem będzie znacznie trudniejsze.
Dlatego przygotowanie placu budowy do przewiertu HDD analizujemy również pod kątem prognozowanej pogody i warunków dojazdu. Potrzebujemy stabilnego stanowiska dla wiertnicy, przestrzeni dla systemu płuczkowego i miejsca na przygotowanie rurociągu. Przy dłuższych przewiertach trzeba dodatkowo przewidzieć odpowiedni odcinek terenu, po którym rura będzie prowadzona podczas wciągania do wykonanego otworu.
Śnieg nie zatrzymuje wiercenia, ale wpływa na organizację robót
Sam śnieg znajdujący się na powierzchni nie uniemożliwia pracy głowicy prowadzonej pod ziemią. Może jednak utrudniać przygotowanie budowy, wytyczenie trasy, dostęp do punktów pomiarowych oraz lokalizację istniejącej infrastruktury. Przed rozpoczęciem przewiertu musimy dokładnie wiedzieć, którędy przebiegają projektowane i istniejące instalacje, dlatego wszystkie punkty odniesienia na powierzchni powinny pozostawać czytelne również przy opadach.
Podczas wykonywania otworu pilotowego na bieżąco kontrolujemy położenie głowicy względem zaplanowanej trasy. Zima nie zmienia zasad samego sterowania, ale wymaga lepszego przygotowania powierzchni i organizacji stanowiska. Jeżeli intensywne opady utrudniają dostęp do miejsc pomiarowych lub tworzą niebezpieczne warunki dla ludzi i sprzętu, prace odpowiednio dostosowujemy. Technologia musi zawsze odpowiadać rzeczywistym warunkom panującym na budowie.
Rury PE można instalować metodą HDD również zimą
Rury PE bardzo dobrze sprawdzają się przy realizacjach bezwykopowych, ponieważ możemy przygotować długi ciąg przewodowy i następnie wciągnąć go przez wykonany otwór. Ujemna temperatura sama w sobie nie oznacza, że rury PE nie mogą być stosowane. Przy zimowych realizacjach zwracamy jednak większą uwagę na sposób ich transportowania, przygotowania i układania na placu budowy oraz przestrzegamy wymagań właściwych dla konkretnego rodzaju materiału.
Przy doborze przewodu analizujemy znacznie więcej niż temperaturę. Ważne są średnica, grubość ścianki, SDR, dopuszczalny promień gięcia oraz obciążenia, które wystąpią podczas wciągania. Dlatego przed realizacją warto uwzględnić wymagania dotyczące rur stosowanych przy przewiertach HDD. Zimą dodatkowo dbamy o odpowiednią powierzchnię do przygotowania rury, ponieważ śnieg, lód i nierówności nie powinny utrudniać jej kontrolowanego przesuwania w kierunku otworu.
Zgrzewanie rur PE zimą wymaga odpowiedniego przygotowania
W wielu naszych realizacjach przewiert poprzedza przygotowanie długiego ciągu rury PE poprzez zgrzewanie doczołowe. Zimą szczególnego znaczenia nabierają warunki, w których wykonujemy połączenia. Końce rur muszą być prawidłowo przygotowane, czyste i suche, a sam proces przeprowadzony zgodnie z parametrami wymaganymi dla danego systemu. Silny wiatr, opady śniegu czy bardzo niska temperatura mogą wymagać dodatkowego zabezpieczenia stanowiska.
W ABDRILL wykonujemy zgrzewanie doczołowe rur PE również jako część przygotowania instalacji do przewiertu sterowanego. Nie traktujemy zgrzewania jako osobnej czynności oderwanej od dalszego procesu. Przygotowany przewód musi później bezpiecznie przejść przez cały otwór, dlatego jakość połączeń, geometria rury oraz sposób jej ułożenia przed wciąganiem mają bezpośredni wpływ na przebieg realizacji.
Czy mróz wpływa na dokładność przewiertu sterowanego?
Sama ujemna temperatura nie powoduje automatycznie pogorszenia dokładności HDD. O dokładności decydują przede wszystkim prawidłowe wytyczenie trasy, system lokalizacji, możliwości sterowania głowicą, warunki gruntowe oraz doświadczenie operatora. Jeżeli zasadnicza część przewiertu znajduje się poniżej strefy przemarzania, głowica może pracować w podłożu o właściwościach zbliżonych do występujących w innych porach roku.
Więcej uwagi wymagają natomiast miejsca wejścia i wyjścia, ponieważ znajdują się w warstwie najbardziej narażonej na działanie mrozu. Podczas prowadzenia otworu analizujemy reakcję głowicy i na bieżąco korygujemy jej przebieg. Nie zakładamy przy tym, że cały grunt na trasie będzie zachowywał się tak samo. Nawet poza sezonem zimowym przewiert może przechodzić przez kilka różnych warstw geologicznych, dlatego zawsze dobieramy sposób prowadzenia robót do warunków występujących w konkretnym miejscu.
Przewiert HDD zimą może ograniczyć zakres trudnych robót ziemnych
Jedną z największych zalet technologii HDD jest ograniczenie robót prowadzonych z powierzchni. Przy klasycznym wykopie zimą trzeba rozebrać lub rozkopać teren na całej długości instalacji, pracować w zamarzniętym podłożu, a następnie zasypać i odpowiednio odtworzyć powierzchnię. Przy przewiercie sterowanym zasadnicza część rurociągu powstaje pod ziemią, bez wykonywania ciągłego wykopu pomiędzy punktem wejścia i wyjścia.
Właśnie dlatego w wielu przypadkach przewiert sterowany jest korzystnym rozwiązaniem bezwykopowym również zimą. Szczególnie dotyczy to przejść pod drogami, parkingami, torami kolejowymi czy innymi powierzchniami, których odtworzenie w trudnych warunkach pogodowych byłoby dodatkowym problemem. Nie oznacza to jednak, że HDD wybieramy automatycznie w każdej inwestycji. Zawsze analizujemy długość przejścia, średnicę rury, grunt, dostępny teren i charakter przeszkody.
Kiedy mróz może rzeczywiście zatrzymać realizację HDD?
Nie przyjmujemy jednej uniwersalnej temperatury, po której przekroczeniu każdy przewiert musi zostać zatrzymany. O możliwości pracy decyduje cały zestaw warunków. Bardzo silny mróz może utrudnić eksploatację maszyn, zwiększyć ryzyko zamarzania systemu płuczkowego oraz pogorszyć warunki pracy na powierzchni. Jeżeli jednocześnie występują silny wiatr, oblodzenie albo intensywne opady śniegu, dalsze prowadzenie prac może stać się nieuzasadnione lub niebezpieczne.
Podobny problem może wystąpić podczas gwałtownej odwilży. Zamarznięty wcześniej plac budowy może w krótkim czasie utracić nośność i utrudnić pracę ciężkich maszyn. Dlatego jako wykonawca analizujemy bieżące warunki, a nie tylko prognozowaną minimalną temperaturę. Jeśli wymagają tego względy techniczne lub bezpieczeństwo, prace należy odpowiednio zorganizować albo czasowo przerwać zamiast prowadzić je za wszelką cenę.
Czy przewiert HDD zimą jest droższy?
Nie zakładamy automatycznie wyższej ceny tylko dlatego, że przewiert wykonywany jest zimą. Na koszt realizacji wpływają przede wszystkim długość, średnica przewodu, warunki gruntowe, rodzaj instalacji, wymagana głębokość oraz organizacja placu budowy. Jeżeli zimowe warunki są stabilne i nie wymagają dodatkowych działań, ich wpływ na realizację może być niewielki.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy potrzebne jest dodatkowe przygotowanie terenu, odśnieżanie, zabezpieczenie zaplecza technologicznego albo utrzymanie odpowiednich warunków pracy systemu płuczkowego. Wszystkie takie elementy mogą wpływać na zakres prac. Dokładniej opisujemy czynniki kosztowe w artykule ile kosztuje przewiert sterowany i od czego zależy jego wycena. Z naszego punktu widzenia znacznie ważniejsza od samej pory roku jest rzeczywista trudność konkretnej realizacji.
Jak przygotowujemy przewiert HDD do realizacji zimą?
Przed rozpoczęciem prac analizujemy projektowaną trasę, długość i średnicę przewiertu, rodzaj instalowanej rury, wymaganą głębokość, istniejące uzbrojenie podziemne oraz dostępne informacje o gruncie. Zimą dodatkowo sprawdzamy warunki dojazdu, stan powierzchni placu budowy, możliwość bezpiecznego ustawienia sprzętu i sposób przygotowania rurociągu przed wciągnięciem. Pozwala nam to ocenić, czy prace mogą zostać wykonane zgodnie z założoną technologią.
Zwracamy również uwagę na organizację zaplecza płuczkowego oraz zabezpieczenie urządzeń znajdujących się na powierzchni. Przewiert HDD zimą jest jak najbardziej możliwy, o ile warunki terenowe i pogodowe pozwalają na bezpieczną oraz prawidłową realizację. W ABDRILL nie traktujemy zimy jako automatycznej przeszkody. Traktujemy ją jako jeden z czynników, które należy uwzględnić przy doborze technologii, przygotowaniu sprzętu i organizacji całej budowy.